مولاى متقيان عليه السلام در نهج البلاغه حال مؤمنان امت‌هاى گذشته را چنين بيان مىكند كه مؤمنان از طرف فرعون‌هاى زمان خود در كمال سختى بودند و با نداشتن وسيله ، خدا در اثر صبر و استقامت ، آنان را نجات داد : تا وقتى كه خدا آنان را ديد كه به خاطر محبت او صبر مىكنند و از ترس اودشوارىها را تحمل مىنمايند ؛ لذا در تنگناهاى حوادث ، آنان را نجات بخشيده و ذلت‌آنان را به عزت ، و ترس آنان را به امنيت تبديل نمود . بدين سان در اثر صبر و استقامت به سلطنت و حكومت رسيدند و چنان بزرگى يافتند كه چنين آرزويى درباره آنان نمىرفت . « 1 » همان‌طور كه خدا وعده فرموده پاداش نيكوكاران تباه نخواهد شد و در دنيا و آخرت جزاى صبر و استقامت را خواهند ديد . اسلام در مقابله با حوادث ناگوار با مددگيرى از دو عامل ، انسان را وامىدارد كه برمشكلات و حوادث رنج‌آور فائق آيد ، يكى از آن دو عامل ، درونى و ديگرى بيرونى است . عامل درونى همان خود نگه‌دارى و ورزيدگى خاص آدمى است كه در باطن آدمى ذخيره شده و به هنگام بروز حوادث ظاهر مىشود . عامل بيرونى ، پناهندگى به منبع نيروهاست كه با آن نيرو مشكلات را از سر راه خود بر مىدارد . قرآن كريم از اين دو عامل چنين ياد مىكند : « وَاسْتَعِينُوا

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، عبده ، ص 369 . .